Door de gestegen brandstofprijzen is het leven in Portugal véél duurder geworden. Ik durf te wedden dat het nieuws in Nederland en België bol staat van de protesten in Parijs. Maar ook in Portugal roeren mensen zich.

De vlam in de pan: het leven wordt onbetaalbaar

In Porto en Lissabon zijn grote marsen geweest en hebben mensen op straat gekampeerd. Al dagenlang zien we dat de vlam ook hier in de pan is geslagen. Een maand geleden sprak ik iemand en die vroeg zich af waarom het zo lang duurt voordat de Portugezen in opstand komen.

Zelfs het geliefde kopje koffie ’s morgens zit er voor steeds meer mensen niet meer in, want al het geld gaat nu naar primaire levensbehoeften.

Volgens het Portugese bureau van de statistiek (INE.pt) en PORDATA.pt telde Portugal in 2025 bijna 11,5 miljoen inwoners. Van de beroepsbevolking is 5,3 procent werkloos, loopt één vijfde van de kinderen het risico in armoede op te groeien en leeft bijna één miljoen Portugezen in armoede. Bijna één vijfde van de 25- tot 34-jarigen heeft psychologische hulp gezocht.

Velen wonen noodgedwongen door de enorme krapte op de woningmarkt nog bij hun ouders (soms met gezin).

Het is geen wonder dat er 70.862 Portugezen vorig jaar besloten hebben hun heil elders te zoeken. En het is niet best als jongeren het land massaal gaan verlaten. Volgens de cijfers van Pordata blijkt dat de vergrijzing in Portugal nog nooit zo hoog is geweest. In 2025 waren er maar liefst 188 ouderen (65plussers) tegenover elke 100 jongeren (tussen de 0 en de 14 jaar). Ter vergelijking: in 1960 waren dat er nog slechts 27,3. Waar er destijds nog bijna 8 werkenden waren om één gepensioneerde te ondersteunen, staat het sociale stelsel nu onder immense druk doordat het aantal actieve werkenden drastisch is afgenomen. Deze extreme demografische scheefgroei legt een enorme druk op de Portugese overheidsfinanciën.

Twee werelden op één parkeerplaats

Inmiddels telt Portugal rond de anderhalf miljoen immigranten – en ja, daar hoor jij misschien ook bij ;-). De grootste vertegenwoordigers zijn daarbij de Brazilianen en de mensen uit de voormalige koloniën (de PALOPS). Zij spreken de taal. Portugezen kunnen trouwens feilloos het onderscheid maken tussen Braziliaans Portugees en het Portugees van Portugal. Het straatbeeld wordt daarnaast gekleurd door veel immigranten uit India, Nepal en Bangladesh. Vooral in rurale gebieden, want zij helpen op de boerderijen bij de pluk. Fijne bijkomstigheid: je kunt nu in veel steden van de heerlijkste currygerechten genieten!

Voor de oorlog tussen Rusland en Oekraïne was er al een grote gemeenschap Oekraïners, maar na februari vorig jaar is die nóg groter geworden. Saillant detail: veel Russen geven zich voor Oekraïners uit. Ook keren veel Amerikanen de USA de rug toe, omdat ook daar de kosten zo zijn gestegen dat je met je pensioen er niet goed van leven kan.

Het aparte is dat er naast de mensen die om economische redenen zijn verhuisd, er ook een enorme groep investeerders is die Portugal heeft ontdekt. Het verschil tussen rijk en arm is soms heel goed zichtbaar op een parkeerplaats. Ik heb hier nog nooit zó veel Porsches, Ferrari’s en andere dure auto’s zien rondrijden.

Doordat al deze mensen een huis nodig hebben, zijn de prijzen van de huizen in gewilde gebieden flink omhoog gegaan. Hierdoor is het aankopen of huren van een huis voor Portugezen, die vaak rond de 1000 euro verdienen, godsonmogelijk geworden. Om je een idee te geven: voor een T0 of kleine T1, een studio, betaal je in Lissabon al snel tussen de 1100 en 1400 euro en daarbuiten tussen de 850 en 1100 euro. Wil je een huis huren, dan vragen ze al gauw ook nog een aantal maanden borg. Ik ken menig man en vrouw van ver in de dertig die zijn huis met anderen deelt of nog thuis bij zijn ouders woont.

Spoken uit het verleden

Ik houd mijn hart vast voor de komende tijd. In mijn geheugen zitten nog de naweeën van de anjerrevolutie van 25 april 1974. Na het omverwerpen van het fascistische regime en de bestuurlijke chaos die daarna ontstond, was het ineens niet meer vanzelfsprekend dat je bezit van jou was. In die tijd zijn er huizen gekraakt en fabrieken bezet. Nadat de storm is gaan liggen en duidelijk werd dat Portugal geen communistisch regime zou worden, hebben de getroffen eigenaren hun bezit weer teruggekregen (al waren sommigen ondertussen naar Brazilië of Venezuela gevlucht).

Dus Portugal verandert in rap tempo. Om de woningcrisis aan te pakken en het gezondheidssysteem betaalbaar te houden is de Portugese overheid bezig met een reeks wetwijzigingen die ook misschien jouw plannen in de war kunnen schoppen.

Nieuwe regels in de zorg: geen automatische toegang meer met prepensioen per 1 november 2026

Vanaf 1 november 2026 kunnen nieuwkomers uit Nederland die met prepensioen zijn, te maken krijgen met veranderde wetgeving die geen automatische gratis toegang meer tot het SNS (gratis gezondheidszorg en gesubsidieerde medicijnen) geeft. Je hebt namelijk een S1-formulier nodig uit Nederland of België om je bij de Segurança Social in te schrijven om zo de volledige toegang tot de overheidszorg (SNS) tegen lokale voorwaarden te krijgen. Een S1-formulier wordt niet aan mensen met een prepensioen afgegeven. Zit je in deze categorie, dan zul je een particuliere zorgverzekering moeten afsluiten. Voor ingezetenen die voor 1 november staan ingeschreven, geldt deze nieuwe regel niet, die blijven recht hebben op gratis zorg van de SNS (nationale gezondheidszorg).

Ik geef graag mee dat ook al heb je de juiste papieren het sowieso moeilijk kan zijn om je bij een huisartsenpost in te schrijven. Bij veel posten nemen ze geen nieuwe patiënten meer aan. Niets is vanzelfsprekend in Portugal. En ja, vaak staan ze je niet in het Engels te woord (bij de onze Finanças, belastingkantoor, hangt een papiertje dat óf je spreekt Portugees óf je neemt iemand mee die Portugees spreekt anders staat men je niet te woord).

Beland je als toerist bij de dokter of in een ziekenhuis?  Nou, reken maar dat ze je verzekering én reisverzekering willen zien. Ik heb dit vorig jaar nog met een vriend gehad die met de ambulance naar het ziekenhuis werd vervoerd (lees dit beeldverhaal er op na: Zorgen om de zorg).

Waarom men steeds strenger is geworden heeft ook te maken met het misbruik dat er van het gratis Portugese gezondheidssysteem werd gemaakt. Zo is er de laatste tijd vaak in het nieuws dat zwangere vrouwen ingevlogen worden om in Portugal hun kind ter wereld te brengen (gratis je kind ter wereld brengen in een ziekenhuis en de hoop op een Portugees paspoort mét daarna toegang tot Europa zijn daarvoor de redenen).

Woningnood en tóch veel huizen die leeg staan

Zoals ik hierboven al beschrijf, houdt de Portugese woningcrisis de gemoederen flink bezig. In steden als Lissabon en Porto zijn mensen de straat opgegaan. Ze demonstreren tegen de torenhoge huurprijzen, de schaarste aan langetermijnwoningen en de overvloed aan vakantieverhuur (Alojamento Local – AL), terwijl ze zelf geen huis kunnen vinden.

Om huiseigenaren te stimuleren hun woning te verhuren op de reguliere woningmarkt, heeft de overheid de inkomstenbelasting (IRS) verlaagd. Het basistarief aan belasting op huurinkomsten was 28% en gaat naar 25% (voor een kortlopend contract tussen de 1 en 5 jaar). Bij een langdurig contract (vanaf 5 jaar) daalt de belasting van 15% naar 10%.

Ondanks deze fiscale voordelen aarzelen veel eigenaren. De angst voor wanbetalers en illegale onderverhuur zit diep. Een ontruimingsprocedure (despejo) via het traagwerkende rechtssysteem kan al snel 1,5 tot 3 jaar duren. En als huurders in een ‘kwetsbare positie’ verkeren (ouders met jonge kinderen of ouderen boven de 65), is uitzetting extreem lastig. Het is daarom niet gek dat veel (vaak geërfde) woningen uit voorzorg leeg blijven staan (of voor de eigen kinderen bestemd zijn als ze de leeftijd hebben om uit huis te gaan) of gewoon omdat mensen liever stenen hebben dan geld op de bank (ook dit heeft met de situatie van vroeger te maken. In het DNA van Portugezen zit nog de geschiedenis van de escudo, de munteenheid voor de euro. Die kon soms van de ene op de andere dag 10% minder waard zijn). Écht mijn familie is er begin jaren zeventig van de vorige eeuw ook al eens door verrast…

Belasting op de overwaarde van je huis

Onlangs vroeg een Nederlandse vriend mij raad, want hij dacht erover om in Portugal te investeren (iets met een box -3). Hij wist niet dat je in Portugal de overwaarde bij verkoop niet volledig in je zak kunt steken. Portugal kent het systeem van Mais-Valias (overwaarde-belasting). Als je een AL (alojamento local) hebt, een B &B op zijn Hollands gezegd, dat is 90% van de overwaarde belast. Is het gewoon je woning, dan wordt van 50% van de overwaarde de belasting geheven. De belasting die je betaalt, is oplopend, zoals je hieronder kunt zien, want voor de Portugese staat telt je wereldinkomen, dus ook je pensioen uit Nederland.

Verdien je  tot 7703 euro per jaar, dan betaal je een ander percentage aan belasting over de overwaarde dan iemand met een jaarinkomen (binnen en buiten Portugal) van 51.997euro:

Ik heb hem aangeraden om zich goed te laten adviseren. En er zijn allerlei constructies denkbaar. Zo kun je je Alojamento Local opheffen en drie jaar wachten voor je verkoopt, of een limitada (Lda / bv) oprichten. En als je in Portugal of binnen de EU een nieuwe hoofdwoning aanschaft, kun je het bedrag dat je aan belasting zou moeten betalen, daar weer voor gebruiken.

Maar stel jezelf de vraag: weegt zo’n constructie wel op tegen het simpelweg betalen van de overwaardebelasting? Met een Lda (bv) hevel je vaak je huis naar de zaak over. Je hebt geen echte inkomsten, maar wél maandelijkse vaste lasten, zoals 250 euro voor een boekhouder die nauwelijks iets doet én enkele honderden euro’s aan Segurança Social (sociale zekerheid). Tel daar de stress bij op van wetgeving die in de toekomst kan veranderen (want de Portugese staat is niet gek), en de vraag is of je onderaan de streep goedkoper uit bent.

Het geeft wel een bijzonder contrast: terwijl huizenbezitters nadenken over belasting op overwaarde of ingewikkelde bedrijfsconstructies, dromen veel Portugezen simpelweg van een betaalbare plek om te wonen en een eigen dak boven hun hoofd. Laten we hopen dat de overheid steeds actiever gaat zoeken naar oplossingen om de balans op de huizenmarkt weer te herstellen! Ze zouden bijvoorbeeld meer op sociale woningbouw kunnen inzetten en eens verder kunnen kijken dan alleen de grote steden. Op het platteland ligt veel land braak, maar is het héél moeilijk om te bouwen op een stuk grond dat een landbouwbestemming heeft.

Kamikazepiloten en de nieuwe regels voor e-bikes en steps

Je kunt veel vinden hoe mijn lieve medelandgenoten zich gedragen zodra ze achter een stuur zitten, maar het aantal kamikazepiloten op een ‘trotinete’, een step, daar sta ik soms steil van achterover. Dat vond de regering ook en nu móet je een helm op op een elektrische step óf fiets. Bovendien is een reflecterend hesje in het donker verplicht. En met zijn tweeën op zo’n step mag ook niet meer. De boetes zijn fors.

In Lissabon was het niet alleen de verkeersveiligheid die ernstig in het geding kwam, maar ook het aantal elektrische steps dat her en der in de stad werd achtergelaten (maar liefst 1200 van die steps kon de gemeentelijke dienst maandelijks van de straten in Lissabon rapen). Op socials heeft Carlos Moedas, de burgemeester van Lissabon, een uitfaseerperiode ingesteld van 60 dagen. En per januari 2027 is er een algeheel verbod op gedeelde e-steps.

Dan maar op de e-bike in Lissabon! Het gemeentelijke leenfietsensysteem GIRA (met voornamelijk e-bikes met vaste dockingstations) is voor bezoekers een prima alternatief om langere afstanden langs de rivier af te leggen. Om gebruik te maken van het systeem download je de GIRA-app (iOS en Android). Hier koppel je een betaalmiddel aan en schaf je een pas of wisselgeld aan. Graag aandacht voor het volgende: fietsen op de stoep is verboden, je fietst verplicht op de ciclovias (fietspaden) of op de rijbaan. Een rit stopt weer wanneer de fiets correct is ingeklikt in een officieel GIRA-dockingstation. Buiten de stations achterlaten is niet toegestaan en de teller blijft in dat geval doorlopen! Voor een paar euro heb je dus een e-bike in Lissabon.

Vaste taxitarieven op de luchthaven van Lissabon

Niet alleen op de fiets of e-step veranderen de regels. Wie op de luchthaven van Lissabon (Humberto Delgado) arriveert en de taxi naar de stad wil nemen, krijgt sinds 15 oktober 2026 te maken met een nieuw systeem van vaste tarieven (tarifário fixo). Om een einde te maken aan sjoemelende taximeters en torenhoge verrassingen bij aankomst, geldt er vanaf de taxistandplaats een vast bedrag op basis van twee stadszones. Bagage in de kofferbak en eventuele toeslagen zijn hierbij al volledig inbegrepen.

Zone	Gebied / Buurten	Dagtarief (07:00 – 21:00)	Nacht / Weekend / Feestdag (21:00 – 07:00)
Zona 1 (Dichtbij)	Avenida da República, Campo Grande, Entrecampos, Saldanha, Areeiro, Parque das Nações	€ 16,00	€ 19,00
Zona 2 (Centrum & Historisch)	Baixa, Chiado, Alfama, Bairro Alto, Marquês de Pombal, Cais do Sodré, Alcântara, Belém	€ 19,00	€ 23,00

Buiten Lissabon? Het Táxi Voucher Systeem

Reis je vanaf het vliegveld verder naar de regio rondom Lissabon? Dan kun je gebruik maken van een vast prepaid tarief via het officiële Táxi Voucher -systeem (verkrijgbaar bij de Turismo de Lisboa -balie in de aankomsthal). Google even voor de tarieven op de officiële site die alles rondom het toerisme in Lissabon regelt: visitlisboa.com https://shop.visitlisboa.com/pages/taxi-voucher. Een

Wie liever een Uber of Bolt bestelt, dient overigens rekening te houden met dynamische prijzen én een andere opstaplocatie: deze chauffeurs mogen niet bij de gewone taxistandplaats stoppen, maar pikken passagiers op bij de aangewezen Kiss & Fly op parkeerdek P2 bij de vertrekhal. Ik heb geen ervaring met Uber op het vliegveld, wel in Caldas da Rainha (tot twee keer toe een slechte! En een ezel stoot zich geen drie keer aan dezelfde steen).

Blijf komen, por favor

Toeristen en mensen die van Portugal houden zijn ontzettend welkom. Dankzij de toeristische sector houden veel mensen het hoofd boven water. Neem bijvoorbeeld de Algarve: daar werkt al snel ruim 20% van de beroepsbevolking direct in de horeca en hotellerie, en als je alle indirecte banen meerekent (van verhuurbedrijven en de bouw, tot het transport en de lokale handel) is zelfs zo’n 60 tot 70 procent van de werkgelegenheid afhankelijk van de stroom bezoekers. Met meer dan een miljoen mensen in heel Portugal die voor hun inkomen (deels) leunen op het toerisme, blijft jullie komst en je kopje koffie op het terras voor heel veel Portugezen van onschatbare waarde. En zeg nou zelf: er is zó veel lekkers te proeven én zoveel moois te ontdekken. Dus om positief te eindigen met waar ik altijd blij van word:

Sejam muito bem-vindos e bom proveito!!
(wees meer dan welkom én eet smakelijk!)

Enkele van mijn favoriete plekjes op het moment in Caldas da Rainha:

Bij Travessa dos Sabores, vlak bij de oude vismarkt en praktisch tegenover de kruidenier Mercearia Pena, kun je nog warm lunchen voor een bedrag ver onder de tien euro. Ze hebben dagelijks een vis-of vleesdaghap. Ik ben dol op hun kippensoep en ik zie veel ouderen langskomen om een Tupperware-doosje met eten op te halen (mezelf ondertussen ook). Mijn moeder of ik appen dan wat we van het dagmenu willen. Je kunt er ook ter plekke eten. Handig voor als je een keer geen poespas wilt (in Portugal luncht men warm, van je werkgever krijg je hier een bedrag voor). Klik voor de locatie op Google Maps even op de link!

Pastelaria Toscana, tegenover het busstation, heeft een beetje de functie overgenomen van de ter ziele gegane Pastelaria Française. Hier elke dag een goed lunchmenu en daarnaast gebakjes om van te smullen. Ik zie er ook vegetarische wraps liggen en ze maken sandwiches. Schrik niet als je ziet dat het vol is. De lokale bevolking heeft dit etablissement natuurlijk al ontdekt. Ze hebben nog twee zaaltjes aan de achterkant, dus vraag of die ook al vol zitten! Oh, en hun pancake-ontbijt is fantastisch ! Klik hier voor de Facebookpagina en de locatie op Google Maps.(daar staat nog steeds dat ze permanent gesloten zijn, maar dat klopt beslist niet!)

Ook zo’n toppertje: de ijssalon Geladaria Aromas in de Rua do Jardim ( ook wel Rua Alexandre Herculano genoemd) waar je fantastische koffie kunt drinken en natuurlijk ijsjes kunt eten (daarnaast hebben ze crêpes, wafels en glutenvrij gebak!). Ik ben dol op hun smoothies. Hele lieve mensen die bedienen (en schoon dat het er is! De eigenaresse heeft me wel eens toevertrouwd dat ze erg van poetsen houdt. Nou dát merk je). Klik hier voor de locatie op Google Maps.

Vlakbij de Lidl bij de tunnel van de spoorbaan heb je nog het enorme All-You-Can-Eat-restaurant Oriente (de favoriet van mijn man; heb er vreemd genoeg geen recente plaatjes van).

Als ik mag kiezen, dan ga ik voor de Japanner Miyagi-San op het industrieterrein en Restarante Lareira in Alto do Nobre, beide restaurants liggen tussen Caldas da Rainha en het strand van Foz do Arelho.

Bij Lareira krijg je een driegangenlunchmenu voor rond de 15 euro door de week en in het weekend voor 17.90 euro. Een drankje – een goed gevuld glas wijn! en de koffie toe – zijn inbegrepen. ’s Avonds zijn ze gesloten. Zij zijn gespecialiseerd in het cateren van bruiloften, doopfeesten en andere evenementen. Klik hier voor meer informatie en hun menu.

Bij de Japanner Miyagi-Sushi kun je bediend worden door een robot. Alles gaat digitaal, dus vergeet je smartphone niet mee te nemen. Je kijkt je ogen uit, alles wat op tafel verschijnt, ziet er fantastisch uit en vinden we héél lekker! Ook prettig: dit restaurant is ’s avonds open (in tegenstelling tot héél veel restaurants bij ons in de buurt). Klik hier voor hun website.

En als laatste: een populair vlees- en visrestaurant is Tropicana, bij de rotonde richting Nadadouro. Wat ik wel héél jammer vind, is dat de aardige meneer in de bediening er niet meer is (en ik vind dit een vreemde zaak, want hij was écht een hele aimabele man. We werden nu geholpen door de eigenaar, die ietwat nors begon (en ja, je komt om er te eten, maar mijn eten smaakt echt beter als ik het gevoel heb dat ik welkom ben ). Klik hier voor de Facebookpagina van dit restaurant.

Meer restaurantjes en de evenementenkalender van Caldas da Rainha en omstreken? Kijk dan ook op: Caldas da Rainha: uitjes en uit eten.

Heb je zelf een favoriet tentje? Deel hem bij de reacties, dan kan de hele gemeenschap van Zin in Portugal meegenieten!

Vul je e-mailadres in bij de volgknop en mis geen enkele beeldreportage over het leven hier, het laatste nieuws, lekker eten en originele uitjes!

Até breve e beijinhos!